Đặt trang chủ PHÒNG KHÁM LÃO KHOA Med-Vie: ĐC: 79/21 Âu Cơ, Phường 14, Quận 11, Tp.HCM - ĐT: 08-2249.9494

Bệnh lý tĩnh mạch ở người cao tuổi

 

Luồng máu lưu thông từ tĩnh mạch ở chân trở về tim là ngược chiều trọng lực máu có xu hướng tuột xuống ...

 
Bs Phan Hữu Phước
Giám Đốc Phòng Khám Lão Khoa MedVie

Đối với hệ thống tuần hoàn máu trong cơ thể, người ta thường ví tim như là cái bơm, động mạch là ống dẫn nước đi và tĩnh mạch là ống dẫn nước trở về tim lại. Bệnh lý tĩnh mạch ở người già thường gặp ở chi dưới. Các tĩnh mạch ở chi người ta phân ra 2 loại : tĩnh mạch nông ta có thể nhìn thấy lờ mờ dưới da, tĩnh mạch sâu chạy sâu phía phía trong các bắp cơ. Có nhiều tĩnh mạch thông nới giữa tĩnh mạch nông và tĩnh mạch sâu. Tĩnh mạch nông đảm nhiệm đưa 3/10 lượng máu trở về tim và tĩnh mạch sâu đảm nhiệm đưa 7/10 lượng máu trở về tim. Luồng máu lưu thông từ tĩnh mạch ở chân trở về tim là ngược chiều trọng lực máu có xu hướng tuột xuống để ngăn chặn hiện tượng này tĩnh mạch ở chi dưới nhiều van một chiều giúp cho máu chỉ chảy theo một hướng từ bàn chân hướng về tim.
Bệnh lý ở tĩnh mạch thường gặp bốn dạng bệnh như sau :
§    Giãn tĩnh mạch
§    Suy tĩnh mạch mãn tính
§    Viêm tắc tĩnh mạch sâu
§    Viêm tắc tĩnh mạch nông

Giãn tĩnh mạch
giãn tĩnh mạch la gì ? giãn tĩnh mạch tình trạng những tĩnh mạch nông ở chi dưới giãn, nỗi ngoằn ngoèo thành những búi tĩnh mạch màu xanh nổi cộm dưới da ở chi dưới.
Vì sao lại bị giãn tĩnh mạch :
Giãn tĩnh mạch là do cấu trúc và chức năng của các van ở tĩnh mạch bị suy giảm, do thành tĩnh mạch hoặc do áp lực máu trong lòng tĩnh mạch tăng cao hay hiếm hơn là do lổ dò giữa động mạch và tĩnh mạch.
Giãn tĩnh mạch có thể là nguyên phát nghĩa là không tìm thấy nguyên nhân hoặc thứ phát sau viêm tắc tĩnh mạch. Giãn tĩnh mạch nông không rõ nguyên nhân hay gặp ở nữ gấp 2-3 lần hơn ở nam, khoảng ½ trường hợp có yếu tố gia đình nghĩa là trong nhà có nhiều người cùng bị giãn tĩnh mạch.
Biểu hiện của giãn tĩnh mạch :
Bệnh nhân bị giãn tĩnh mạch ít nhiều tâm lý có ảnh hưởng liên quan đến thẩm mỹ của đôi chân.
Độ nặng của các triệu chứng do giãn tĩnh mạch gây ra có thể không liên quan đến kích thước và số lượng tĩnh mạch bị giãn. Cho nên có trường hợp tĩnh mạch bị giãn lớn nhưng không có triệu chứng, đôi khi những giãn tĩnh mạch nhỏ có thể gây nhiều triệu chứng khó chịu như : cảm giác nặng, rát âm ỉ hay cảm thấy mỏi ở 2 chân. Vọp bẻ hay còn gọi là chuột rút thường bị vào ban đêm. Có lúc người bệnh có cảm giác đau âm ỉ hay cảm giác như ép vào chân khi đứng lâu. Các cảm giác khó chịu ở chân đều đỡ khi nằm ở tư thế nằm ngửa 2 chân được kê cao hơn đầu. Giãn tĩnh mạch nặng diện rộng có thể gây loét da.
Khi nhìn chân của người bị giãn tĩnh mạch ta có thể thấy tĩnh mạch nổi chằng chịt kéo dài dưới da vùng cẳng chân, đùi nhìn thấy rõ khi đứng. Tuy nhiên ở bệnh nhân bị béo phì nhìn có thể không thấy rõ, cần phải sờ mới phát hiện được vị trí và mức độ nặng. Những trường hợp giãn tĩnh mạch nhiều trong thời gian dài có thể xuất hiện những mảng sắc tố màu xanh nâu lốm đốm và mỏng da ở vùng cổ chân, trầm trọng hơn có thể bị viêm tĩnh mạch.
Biến chứng của giãn tĩnh mạch :
Trường hợp giãn tĩnh mạch nặng đã có mỏng da, mảng sắc tố xanh nâu có thể bị loét khi có một xây xát nhẹ thậm chí không xây xát cũng bị loét da. Vết loét có thể trải rộng đến vùng tĩnh mạch bị loét và gây chảy máu nhiều. Trong những trường hợp này nên băng ép tại nơi bị chảy máu và kê chân cao.
Lâu dài có thể bị viêm da mạn tính do nấm hay vi trùng.
Viêm tĩnh mạch huyết khối có thể phát triển trong giãn tĩnh mạch, đặc biệt trong những trường hợp sau mỗ, phụ nữ có thai hoặc sau sinh, hoặc đang dùng thuốc ngừa thai uống. Những nghề phải ngồi lâu cũng dễ bị huyết khối tĩnh mạch nông.
Điều trị :
Phẫu thuật hay phương pháp gây xơ hóa tĩnh mạch cho một số kết quả ngắn hạn.
Điều trị không phẫu thuật : dùng vó thun có thể hữu ích trong những trường hợp giãn tĩnh mạch mức độ nhẹ, trung bình. Hạn chế đứng lâu đứng nhiều. Khi nằm nghỉ nên kê chân cao.
Suy tĩnh mạch mãn tính
 
Suy tĩnh mạch mãn tính hay còn gọi là thiểu năng tĩnh mạch mãn tính 75% trường hợp bệnh xuất hiện sau huyết khối tĩnh mạch sâu hoặc do van tĩnh mạch suy yếu. Sau khi bị huyết khối tĩnh mạch sâu các lá van trở nên mảnh khảnh, dầy lên và co lại không còn khả năng ngăn dòng máu chảy ngược, thành tĩnh mạch trở nên cứng và dày.
Suy tĩnh mạch mãn tính có một số đặc điểm :
§    Trước khi bị suy tĩnh mạch người bệnh có bị viêm tĩnh mạch sâu hoặc có chấn thương ở chân.
§    Phù ở cổ chân là dấu hiệu sớm nhất. Tình trạng ứ trệ phù ở chân trong thời gian dài có thể xuất hiện loét ở cổ chân hoặc cao hơn.
§    Da vùng bị suy tĩnh mạch có thể bị xơ cứng, viêm da, xuất hiện mảng tăng sắc tố ở da, về lâu dài có thể bị giãn tĩnh mạch.

Triệu chứng của suy tĩnh mạch mãn tính:
§    Biểu hiện đầu tiên của suy tĩnh mạch mãn tính là phù ở chân đặc biệt là cẳng chân.
§    Cảm giác ngứa và đau âm ỉ ở chân, các cảm giác này tăng khi đứng lâu.
§    Da trở nên mỏng và có thể có teo da xuất hiện những mảng sắc tố màu tím xậm ngày càng nhiều. Mô dưới da trở nên dày và xơ hóa, chàm và viêm da nông xuất hiện và tái phát nhiều lần nặng nề hơn là tình trạng chảy nước ở da và loét.
§    Giãn tĩnh mạch có thể gặp sau thời gian tiến triển lâu dài.
§    Tình trạng phù ở chân do suy tĩnh mạch mãn tính cần phân biệt với phù do suy tim, suy thận và những bệnh nội khoa nguy hiểm khác cần phải loại trừ trước khi nghĩ đến suy tĩnh mạch mãn tính.

Phòng ngừa suy tĩnh mạch mãn tính :
Đa số suy tĩnh mạch mãn tính xuất hiện sau huyết khối tĩnh mạch, nên trong trường hợp bị huyết khối tĩnh mạch sâu cần điều trị sớm tích cực có thể phải dùng thuốc chống đông để hạn chế tắc và phá huỷ các van tĩnh mạch.

Điều trị :
1.    Các nguyên tắc điều trị chung không dùng thuốc giúp hạn chế được phù:
§    Hạn chế đứng, hoặc ngồi qúa lâu, nghỉ ngơi nhiều. Trong trường hợp phù nhiều phải nằm nghỉ tuyệt đối tại gường.
§    Nâng cao chân nhiều lần trong ngày, nâng cao chân lúc ngủ.
§     Nên mang vớ thun co giãn mạnh, vớ phải dài tốt nhất là từ dưới đầu gối.
2.    Điều trị biến chứng:
§    Viêm da cấp có mủ: rửa sạch vùng da bị viêm, chảy mủ nên dùng nước nấu chín để nguội hoặc dùng nước muối đẳng trương có thể dùng các dung dịch sát khẩn nhẹ như dung dịch Burow không nên dùng các dung dịch sát khuẩn mạnh như alcool. Sau khi rửa sạch có thể dùng gạc có tẩm sẵn thuốc kháng sinh, kháng viêm để đắp lên chỗ viêm. Trong những trường hợp cần thiết phải dùng đến trụ sinh uống hoặc chích tùy theo mức độ nhiễm khuẩn.
§    Viêm da mạn : dùng thuốc pomade có chứa các chất kháng viêm như hydrocortisone. Khi có bị nhiễm nấm kèm theo phải dùng thêm các loại kem chứa kháng sinh trị nấm như clotrimazol, miconazol…
§    Loét da : khi chưa có nhiễm trùng có thể rửa bằng dung dịch nước muối có nồng độ muối 9%o và băng ép. Không nên dùng thuốc mỡ hay bột trụ sinh rắc lên vết loét. Hỗ trợ bằng các phương pháp kê chân cao khi nằm nghỉ ngơi, mang vớ thun… Cần xử trí ngoại khoa trong các trường hợp cắt lọc khi vết loét rộng, mãn tính, ghép da ở phần da bị thiếu hụt, thắt các tĩnh mạch suy yếu khiếm khuyết.
Giãn tĩnh mạch thứ phát: khi có giãn tĩnh mạch cần siêu âm mạch máu hai chiều để xác định có tắc tĩnh mạch sâu hay không để điều trị sớm. Chỉ khoảng 15-20% là cần điều trị phẫu thuật. Nếu các tĩnh mạch giãn là đường chính để đưa máu về tim thì không nên cắt bỏ. Phẩu thuật tái tạo van tĩnh mạch còn đang nghiên cứu. Điều trị hổ trợ hạn chế đứng Phẫu thuậtlâu đứng nhiều. Khi nằm nghỉ nên kê chân cao. Nên dùng vớ thun có thể hữu ích trong những trường hợp giãn tĩnh mạch mức độ nhẹ, trung bình.
Viêm huyết khối tĩnh mạch nông

Biểu hiện :
Các tĩnh mạch  nông ở chân bị viêm và có cục huyết khối bên trong lòng tĩnh mạch. Bệnh nhân có cảm giác đau âm ỉ ở vùng tĩnh mạch bị viêm, có thể thấy, tĩnh mạch bị đỏ, xơ cứng, cảm giác đau dọc theo tĩnh mạch. Có thể bị phù nhẹ ở chân. Nếu có sốt cao và lạnh run phải nghĩ đến viêm tĩnh mạch do vi trùng.

Những trường hợp có thể bị viêm huyết khối tĩnh mạch nông:
    Phụ nữ có thai hoặc sau sinh.
    Người bị giãn tĩnh mạch
    Bị chấn thương mạnh ở chân
    Biểu hiện sớm của ung thư ở bụng như ung thư tụy các trường hợp này có thể kết hợp với viêm huyết khối tĩnh mạch sâu và tình trạng viêm tĩnh mạch có thể tái phát nhiều lần.
    Đặt sonde tĩnh mạch giữ lại lâu ngày các trường hợp này thường là viêm tĩnh mạch nhiễm trùng.

Diễn tiến của bệnh :
Bệnh tiến triển nhẹ và đơn giản thường thường ổn định sau 2 tuần. Tuy nhiên những trường hợp nặng tình trạng viêm có thể lan đến tĩnh mạch sâu hoặc gây thuyên tắc phổi.

Điều trị : tùy theo dạng bệnh và nguyên nhân
§    Nếu tình trạng viêm chỉ xuất hiện tại chổ không lan đến vùng đùi chỉ cần nghỉ tại gường, kê chân cao.
§    Nếu tình trạng viêm tiến triển nhanh lan đến đùi có thể phải can thiệp bằng phẩu thuật.
§    Nếu viêm do vi trùng cần phải dùng thêm trụ sinh và phải cấy máu để xác tên loại vi trùng.

Viêm huyết khối tĩnh mạch sâu

BS Phan Hữu Phước – thạc sĩ  lão khoa BV Nguyễn Trãi

Để đưa máu trở về tim từ chi dưới thì  tĩnh mạch sâu là các tĩnh mạch chạy giữa các bắp cơ đảm nhiệm đưa 70% lượng máu trở về tim, còn các tĩnh mạch nông chạy dưới da đảm nhiệm đưa 30% lượng máu còn lại.
Viêm huyết khối tĩnh mạch sâu thường gặp ở tĩnh mạch ở bắp chân, tĩnh mạch đùi, tĩnh mạch chậu. Tình trạng viêm này có thể lan rộng từ tĩnh mạch ở cẳng chân đến tĩnh mạch khoeo, tĩnh mạch đùi biểu hiện bệnh rất nặng nề. Bệnh thường gặp ở bệnh nhân sau phẫu thuật, người bệnh nặng nằm liệt gường lâu ngày, người bị suy tim, tai biến mạch máu não, người uống thuốc ngừa thai lâu dài, hút thuốc lá nhiều, người phải dùng các loại thuốc tăng đông máu thường xuyên. Người có cơ địa ung thư nhất là ung thư dạng adenocarcinoma ở các cơ quan tuyến tụy, tuyến vú, tiền liệt tuyến, buồng trứng. Cần chú ý ở người gìa khi có tình trạng viêm huyết khối tĩnh mạch sâu chúng ta cần tìm và loại trừ một ung thư tiềm tàng.

Biểu hiện của tình trạng viêm huyết khối tĩnh mạch sâu :
§    Biểu hiện tại chỗ: biểu hiện tại vùng tĩnh mạch bị viêm có thể thấy đau nhẹ ở mức độ âm ỉ đến đau thực sự nặng nề hơn. Đôi khi không đau người bệnh chỉ có cảm giác bó chặt ở chân, đặc biệt khi đi lại nhiều. Người bệnh có thể bị sưng nhẹ ở bắp chân, các tĩnh mạch nông bị nổi phồng lên. Phù ở chân có thể kín đáo hay rõ rệt, da có thể bị tím nếu viêm tắc tĩnh mạch nặng. Nếu có phản ứng co thắt động mạch da tại chỗ có thể bị xanh và lạnh.
§    Biểu hiện xa: có đến 50% trường hợp người bệnh có viêm huyết khối tĩnh mạch sâu trong giai đoạn sớm chân có tĩnh mạch bị viêm không thấy bất kỳ triệu chứng gì nhưng lại bị nghẽn động mạch phổi vì cục máu đông tại tĩnh mạch bị vỡ ra theo dòng máu về tim phải và được đưa lên phổi gây tắc mạch phổi có biểu hiện đau ngực dữ dội và cũng dễ tử vong.

Chẩn đoán bệnh :
§    Dựa vào các biểu hiện lâm sàng như có yếu tố thuận lợi gây viêm huyết khối tĩnh mạch sâu như sau mỗ, bị ung thư, suy tim, bệnh nằm liệt gường…các biểu hiện khác như  phù chân, đau chân …
§    Xét nghiệm hỗ trợ: rất quan trọng dự vào lâm sàng đơn thuần thầy thuốc không thể xác định chắc chắn có viêm huyết khối tĩnh mạch sâu hay không nhất là trong giai đoạn sớm. Siêu âm mạch máu hai chiều màu ( doppler màu) là phương tiện giúp chẩn đoán nhanh không gây tổn hại thêm cho cơ thể người bệnh. Siêu âm mạch máu hai chiều giúp chẩn đoán xác định với độ tin cậy cao, giúp xác định vị trí tĩnh mạch bị viêm tắc, kích thước cục huyết khối.

Phòng ngừa và điều trị viêm huyết khối tĩnh mạch sâu:
§    Biện pháp không dùng thuốc:
    Khi nằm nghỉ kê chân cao hơn mặt gường khoảng 30 đến 50 cm, đầu gối hơi co nhẹ. Hạn chế ngồi xổm.
    Mang vớ thun và tập vận động nhẹ ở chân.

§    Biện pháp dùng thuốc:
Trong nhiều trường hợp thầy thuốc sẽ dùng đến các loại thuốc chống đông máu như heparin, warfarin, aspirin …. Các loại thuốc này đều có chỉ định, liều dùng nghiêm ngặt bà con không nên tự sử dụng.
Phẫu thuật thường được đặt ra trong những trường hợp viêm huyết khối tĩnh mạch sâu nặng.
Biến chứng : viêm huyết khối tĩnh mạch sâu có thể gây biến chứng thuyên tắc động mạch phổi, suy tĩnh mạch mãn tính./.



Các tin khác

SIÊU ÂM TRONG ĐIỀU TRỊ THOÁI HÓA KHỚP
CHẨN ĐOÁN ĐIẾC
Hay quên: Dấu hiệu của sa sút trí tuệ
Bệnh chóng mặt phổ biến ở người già
CÁCH TÍNH CHIỀU CAO VÀ CÂN NẶNG CHO BÉ TRÊN 5 TUỔI
ĐIẾC Ở NGƯỜI CAO TUỔI
Bản đồ PK MedVie
TIEPTAN
DDthanthienBN
dieuduongpk
bsddpk
tanghoangaythaythuoc2713
 
GIOI THIEU
 
TRANG CHÙ