Đặt trang chủ PHÒNG KHÁM LÃO KHOA Med-Vie: ĐC: 79/21 Âu Cơ, Phường 14, Quận 11, Tp.HCM - ĐT: 08-2249.9494

THOÁI HÓA KHỚP

 

Thoái hóa khớp là hư hỏng xảy ra ở sụn khớp kèm theo phản ứng đầu xương tại khớp và giảm thiểu dịch nhầy về số lượng và chất lượng.

 
THOÁI HÓA KHỚP

Biên soạn: Ths-BS Phan Hữu Phước
Giám Đốc Phòng Khám Lão Khoa Med-Vie
Địa chỉ: 79/21Âu Cơ P.14, Q.11, TP. HCM  Điện thoại: 2249.9494

Phần I :

 Thóai hóa khớp hay còn là viêm xương khớp là bệnh khá phổ biến ở người cao tuổi, bệnh ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống, sinh hoạt, công việc do triệu chứng đau, tê, hạn chế cử động ở khớp. Để tránh những tác hại của chứng bệnh này chúng ta cầ quan tâm đến3 vấn đề cơ bản sau đây:

1.     Thoái hóa khớp là gì do đâu lại bị Thoái hóa khớp ?

2.     Những khớp nào dễ bị thóai hóa và có biểu hiện gì ?

3.     Những điểm gì cần lưu ý khi điều trị va phòng ngừa bệnh thoaí hoá khớp.

Đầu tiên chúng ta xem xét thoái hóa khớp là gì ? do đâu lại bị thoái hóa khớp?

Để hiểu được thoaí hoá khớp là gì ta cần biết khớp là phần tiếp nôí giữa 2 đầu xương trong cơ thể gồm có bao khớp bọc xung quanh, sụn mềm đệm giữa 2 đầu xương, dịch nhầy để khớp được trơn láng khi cử động. Thoái hóa khớp là hư hỏng xảy ra ở sụn khớp là chính kèm theo là phản ứng đầu xương tại khớp và giảm thiểu dịch nhầy về số lượng và chất lượng.

Thoái hóa khớp thường gặp ở các khớp cột sống cổ, cột sống thắt lưng, khớp vai, khớp bàn tay, khớp háng, khớp gối, khớp ở gót chân.

Thoái hóa khớp thường gặp ở tuổi trên 40 nhất là tuổi sau 60. Nhưng qúa trình Thoái hóa khớp thực sự đã xảy ra trước đó từ những năm 20 tuổi.

Như vậy vì sao lại thoaí hoá khớp ? Người ta nhận thấy hầu hết Thoái hóa khớp ở người cao tuổi là nguyên phát nghĩa là không tìm thấy nguyên nhân cụ thể rỏ rệt nhưng người ta nhận thấy có một số yếu tố sau đây tham gia trong qúa trình thoái hóa khớp đó là : tuổi cao, tình trạng béo phì, tính di truyền, chấn thương nhẹ mãn tính ở khớp. Ngòai ra thoái hóa khớp cũng có thể là thứ phát nghĩa là do  những nguyên nhân cụ thể như xảy ra sau viêm khớp dạng thấp, viêm khớp nhiểm trùng, chấn thương khớp nặng, đái tháo đường, suy tuyến giáp trạng…

Thoái hóa khớp nguyên phát thường gặp ở người cao tuổi và trong trường hợp này tuổi tác giử một vai trò quan trọng. Người ta cho rằng sụn trong quá trình lão hóa chống đở kém dễ bị hư hỏng trong quá trình khớp cử động và béo phì với cân nặng dư thừa góp phần làm tăng thêm gánh nặng cho các khớp nhất là khớp háng, khớp gối. Trong qúa trình sống các chấn thương nhẹ mãn tính tại khớp dễ xảy ra nếu ta không chú ý như khuân vác hay xách đồ nặng làm tăng gánh nặng cho khớp cột sống, khớp gối, khớp háng, khớp ở gót chân. Các chấn thương tại khớp mạnh hơn như đá bóng làm tổn thương khớp gối nặng là nguyên nhân thường gặp của thoái hóa khớp thứ phát. Ngược lại ở những người không vận động nhất là những trường hợp bệnh nằm liệt gường , bất động kéo daì thì qúa trình thoái hóa khớp cũng xảy ra khá nhanh chóng.

2.Thoaí hoá khớp có biểu hiện gì và khớp naò thường bị thoái hóa :

Để phát hiện sớm bệnh thoái khớp bà con cần lưu ý  triệu chứng của thóai khớp là :

§        Đau taị khớp bị thóai hoá

§        Cứng khớp vào buổi sáng

Cả 2 triệu chứng này đều có những đặc điểm khác với viêm khớp dạng thấp.

 

Hiện tượng cứng khớp nghiã là khớp cử động khó khăn vào buổi sáng là triệu chứng thường gặp kéo dài trong thời gian ngắn 5- 15 phút tối đa không quá 30 phút khu trú ở vài khớp bị thoái hoá. Trong khi đó viêm khớp dạng thấp có thể kéo dài lâu hơn đến vài giờ, cứng khớp có ở nhiều khớp và đối xứng cả 2 bên.

 

Đau do thoái hóa khớp có một số đặc điểm như :  xuất hiện ở một vài khớp riêng lẻ bị thóai hóa như ở khớp gối, khớp háng, cột sống cổ, cột sống thắt lưng, khớp gót chân. Đau có thể 1 bên hoặc 2 bên khớp. Đau do thoái hoá khớp không đi kèm theo sưng nóng đỏ tại khớp khác với đau do viêm khớp dạng thấp thường kèm theo sưng to hay nóng đỏ tại khớp.

Đau khớp về buổi sáng : trong trường hợp thoái hoá khớp ở cột sống thắt lưng giai đoạn đầu người bệnh thấy đau lưng nhiều về buổi sáng khi mới ngủ dậy kéo dài không quá 30 phút thì giảm đau sau đó không đau cả ngày dù vẫn làm việc bình thường. Sau một thời gian tiến triển bệnh nặng hơn đau lưng kéo dài cả ngày tăng khi làm việc nhiều và giảm khi nghỉ ngơi.

Trong trường hợp thoái hoá ở khớp gót chân bệnh nhân có cảm giác đau thốn ở gót vào buổi sáng lúc mới ngủ dậy bước xuống giường đi những bước đầu tiên. Khi đi được vài chục mét thì thấy giảm đau nhiều và đi đứng bình thường. Sáng hôm sau tình trạng đau lại tái diễn càng ngày càng nặng hơn.

Thoái hoá ở khớp gối ngòai triệu chứng đau có thể kèm theo tiếng kèm theo tiếng lạo xạo, lụp cụp khi co duôi khớp gối, đau khớp gối nhiều khi đi lại vân động, đau nhất là khi ngồi xổm đúng dậy rất khó khăn nhiều khi phải niú vào vật gì khác để đúng dậy. Nặng hơn là tê chân, biến dạng nhẹ ở khớp gối.

Thoái hoá khớp háng làm người bệnh đi lại khó khăn ngay từ đầu do triệu chứng đau vì khớp háng chịu đựng trọng lượng cơ thể nhiều nhất.

Thoái hoá cột sống cổ thường gặp ở cột sống cổ thứ 4,5,6 biểu hiện bằng cảm giác đau mỏi phía sau gáy lan đến cánh tay bên có dây thần kinh bị ảnh hưởng .

Thoái hoá cột sống thắt lưng hay gặp từ đốt sống thắt lưng thứ 3 trở xuống. Khi có ảnh hưởng thần kinh tọa người bệnh có cảm giác đau lan từ lưng xuống chân đôi khi rất mạnh như 1 luồng điện chạy từ trên xuống khi có một cử động không đúng hướng.

Cảm giác thường xuyên mỏi ở khớp làm cho người bệnh thích bẻ ở khớp, hay gặt mạnh khớp để tạo tiếng kêu răn rắc, những động tác này có thể gây hại cho khớp

 

Ngòai các triệu chứng lâm sàng nêu trên thì chụp xquang khớp phần nào giúp xác định chẩn đóan và đánh giá mức độ nặng của bệnh. Trên phim  xquang ta có thể thấy :

§        Hẹp khe khớp do biến đổi của sụn khớp.

§        Hình ảnh gai xương thường mọc ở bên bờ khớp có thể là nhiều gai. Gai xương thường gặp ở cột sống ít gặp hơn ở các khớp khác như khớp gối, khớp gót chân.

 

Cũng có nhiều trường hợp thoái hoá khớp trong giai đoạn sớm hình ảnh x quang khớp còn bình thường. Nhưng bà con không biết nên chủ quan không điều trị vì đây là giai đoạn điều trị và phòng ngừa cho kết quả tốt.

Ngòai chụp x quang khớp thì xét nghiệm máu không phát hiện gì bất thường.

 

Phần II :  Điều trị và phòng ngừa thoái hoá khớp

 

 Sau khi phát hiện mình bị thoaí hoá khớp trong phòng ngừa và điều trị bà con cần lưu ý một số điểm sau đây:

Khi điều trị  thoái hoá khớp chúng ta cố gắng đạt được 3 mục tiêu sau đây :

1.     Giảm đau tại khớp bị thoái hoá.

2.     Duy trì và cải thiện chức năng khớp bị thoái hoá. Dự phòng biến chứng hạn chế cử động khớp.

3.     Làm chậm tổn thương tại khớp và ngăn ngừa tổn thương mới.

Trong  điều trị thoái hóa khớp ta có thể áp dụng 2 phương cách :       

§        Điều  trị không dùng thuốc 

§        Điều trị có dùng thuốc

 

Điều trị không dùng thuốc có thể cho kết qủa tốt và không gây hại cho cơ thể .

Điều trị không dùng thuốc gồm các phương pháp sau đây :

§        Dùng các phương pháp vật lý trị liệu như : chườm nóng hoặc chiếu đèn hồng ngọai tại khớp các phương tiện tìm thấy dễ dàng taị các cửa hàng dụng cụ y khoa. Đây là phương pháp dễ dàng thực hiện tại nhà tuy nhiên trong những lần đầu tiên sử dụng nên có sự hướng dẫn của bác sĩ hoặc kỹ thuật viên vật lý trị liệu. Chườm nóng hoặc chiếu đèn hồng ngọai tại khớp có tác dụng giảm đau và dãn cơ tại khớp bị đau. Nhưng cần lưu ý nhiệt độ chườm nóng và khỏang cách từ đèn hồng ngọai đến khớp nếu quá nóng có thể làm phỏng da. Mỗi lần chườm nóng hay chiếu đèn hồng ngọai có thể kéo dài trong 30 phút, mỗi ngày có thể thực hiện 1-3 lần.

§        Phương tiện vật lý trị liệu khác chỉ có tại bệnh viện và chỉ định của  bác sĩ hoặc kỹ thuật viên vật lý trị liệu như:

Máy sóng ngắn hay máy siêu âm điều trị có tác dụng sâu trong khớp cho kết quả rất tốt. Cần lưu ý trong trường hợp bệnh nhân gãy xương được đóng đinh thì không dùng được phương pháp này vì đinh bằng kim loại hấp thu mạnh sóng điện từ và nóng lên gây phỏng sâu tại vị trí đinh. Người mang máy tạo nhịp tim nhân tạo cũng không dùng được các phương pháp điều trị này vì điện trường của máy sóng ngắn gây nhiễu máy tạo nhịp tim làm qúa trình tạo nhịp bị rối lọan rất nguy hiểm cho người bệnh.

§        Ngòai ra xung điện giảm đau cũng có tác dụng rất tốt nhưng cũng lưu ý không nên dùng trên bệnh nhân có bệnh về tim mạch kèm theo.

§        Ngòai việc dùng các phương pháp vật lý trị liệu nêu trên vân động liệu pháp cũng có tác dụng rất tốt trong giai đoạn đau đã thuyên giảm. Còn trong giai đoạn cấp tính đau nhiều nên nghỉ ngơi.

 

Trong trường hợp thoái hoá cột sống thắt lưng không nên nằm nệm dầy mà nên nằm trên ván phẳng hay nằm nệm mỏng dưới 5 phân để giử cho cột sống được thẳng. Cũng không nên nằm trực tiếp trên nền gạch hay nền đất sẽ làm lạnh cơ thể.

 

Khi điều trị không dùng thuốc cho kết quả không như ý bác sĩ sẽ cho dùng thêm thuốc. Hầu hết là các lọai thuốc kháng viêm, giảm đau, dãn cơ  có tác dụng phụ nhất định lên dạ dày như viêm dạ dày, lóet dạ dày, xuất huyết dạ dày, thủng dạ dày vì vậy bà con nên báo cho bác sĩ biết tình trạng dạ dày của mình. Hiện nay có nhiều lọai thuốc mới đắc tiền, ít tác dụng phụ lên dạ dày hơn nhưng vẫn không được sử dụng khi đã có lóet dạ dày.

 

Các thuốc này có thể dùng đường tiêm hoặc uống tùy theo mức độ nặng của bệnh. tiêm tại khớp được chỉ định bởi các thầy thuốc chuyên khoa trong những trường hợp thoái hoá khớp nặng kèm theo hạn chế cử động khớp. Bà con phải cân nhắc kỷ trước khi đồng ý tiêm tại khớp. Nhờ tác dụng giảm đau nhanh nên người bệnh phấn khởi chủ quan ít kiên cử những động tác gây hại khớp trong sinh họat có thể làm tổn thương khớp nặng nề hơn và lần đau tái phát sau này khó điều trị hơn. Do vậy bà con lưu ý chỉ đồng ý tiêm tại khớp khi đã dùng thuốc bằng đường uống hay tiêm bắp không đạt kết quả như ý  hoặc không dùng được thuốc qua các đường này và tiêm tại khớp phải được chỉ định và thực hiện bởi thầy thuốc chuyên khoa.

Thời gian dùng thuốc: Khác với viêm khớp dạng thấp có thời gian điều trị rất lâu thì thoaí hoá khớp có thời gian điều trị ngắn hơn. Khi bệnh ổn định bác sĩ sẽ cho ngừng thuốc và khuyên chúng ta nên tiếp tục tập vận động để phòng ngừa bệnh taí phát.

Bà con cũng không nên tự dùng thuốc có corticoid như đề-xa để tránh những biến chứng nguy hiểm của nó như loãng xương, loét dạ dày, chảy máu dạ dày…

Phòng ngừa bệnh là việc làm rất quan trọng. Để  phòng bệnh bà con cần lưu ý một  số việc sau đây:

§        Hạn chế các động tác tư thế làm việc gây hại cho khớp như xách nặng, khuân vác nặng, ngồi, đứng làm việc qúa lâu không đúng tư thế.

§        Tập các bài tập khỏi động khớp hay chơi thể dục thể thao ở mức độ vừa phải đều đặn mỗi ngày vào buổi sáng có tác dụng tốt không những cho khớp mà còn cho nhiều cơ quan khác như hệ tim mạch, hô hấp…

 Tóm lại thoái hoá khớp là bệnh khá phổ biến với biểu hiện đau, hạn chế cử động khớp làm ảnh hưởng nhiều đến công việc sinh họat.

 Điều trị không dùng thuốc mang lại kết quả tốt trong những trường hợp thoái hoá khớp nhẹ.

Trong điều trị dùng thuốc cần lưu ý tác dụng phụ lên dạ dày của thuốc, không nên đồng ý tiêm tại khớp khi chưa thật cần thiết. Vân động liệu pháp tập thể dục chơi thể thao ở mức độ nhẹ nhàng là việc làm cần thiết./.


Các tin khác

Bài tập cột sống cổ
THAY ĐỔI LỐI SỐNG ĐỂ PHÒNG NGỪA TĂNG MỠ MÁU
HồI XUÂN
Hay quên: Dấu hiệu của sa sút trí tuệ
TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO
\"Chuyện ấy” khi bị cao huyết áp
Bản đồ PK MedVie
TIEPTAN
DDthanthienBN
dieuduongpk
bsddpk
tanghoangaythaythuoc2713
 
GIOI THIEU
 
TRANG CHÙ